Hướng dẫn cài đặt Arch Linux (Dual boot with Windows)

Tốt nhất thì bạn nên có riêng cho mình một cái USB, một nơi có điều kiện mạng ổn định một xíu, dĩ nhiên rồi, vì chúng ta sẽ cần tải về khá là nhiều thứ. Rồi, đã có những thứ cần thiết rồi thì bắt tay vào việc thôi. Cùng trải nghiệm quá trình cài đặt cái HĐH được cho là xịn xò trong giới Linux nào.

Mình cài Arch Linux dual với Windows trên cùng 1 ổ cứng, theo chuẩn UEFI. Nếu bạn đang dùng chuẩn Legacy (BIOS mode) thì nên đổi sang chuẩn UEFI trước khi làm theo hướng dẫn này). Hiện tại thì máy chỉ có Windows, giờ mình cài thêm Arch linux. Yêu cầu các bạn đã biết sơ sơ về việc cài đặt 1 cái HĐH, ví dụ như windows, biết phím nào để mở BIOS và chọn Boot Options trên máy tính của mình. (Ví dụ như máy Dell Latitude của mình là phím F12)

Bước 1: Chuẩn bị

1. Tải file ISO của Arch Linux tại đây: Link
2. Dùng Balena Etcher hoặc bất kỳ tool tạo USB Boot mà bạn biết.
3. Dùng Disk Management của Windows để tạo một phần vùng trống khoảng 30GB (tùy theo nhu cầu, nếu được thì cứ chia nhiều hơn).

Bước 2: Trước khi cài đặt

Link hướng dẫn đầy đủ của Arch Wiki: Link.

2.1 Boot the live environment:

Cắm USB vào máy tính rồi boot vào cái USB. Nếu bạn đã từng cài Windows thì bạn cũng biết rồi. Này cũng tương tự thôi. Nếu BIOS setup của các bạn đang để chế độ enable Secure Boot thì tạm thời disable nó đi, nào cài xong cần thì bật lại.

2.2 Set the keyboard layout

Chọn layout của bàn phím máy tính bạn đang dùng. Mặc định là layout US (Tiêu chuẩn của Mỹ). Hầu hết máy tính và bàn phím ở Việt Nam đều theo chuẩn này nên mình bỏ qua bước này.

2.3 Verify the boot mode

Xác nhận chế độ boot bằng cách xem thư mục efivars:

$ ls /sys/firmware/efi/efivars

Nếu bạn không gặp lỗi gì khi chạy lệnh này thì bạn sẽ thấy 1 danh sách khá là dài liệt kê các thư mục và tệp có trong thư mục efivars. Còn nếu gặp lỗi thì có thể bạn đang boot bằng chế độ BIOS (Legacy), hãy kiểm tra lại.

2.4 Connect to the internet

Kiểm tra xem interface kết nối internet có hoạt động hay không bằng ip link:

$ ip link

Đối với wifi, chắc chắn rằng card mạng không bị khóa bằng rfkill.

Kết nối tới internet:

• Ethernet: Cắm cáp vào máy.
• Wifi: sử dụng iwctl để kết nối.

Kiểm tra kết nối bằng lệnh:

$ ping -c 5 google.com

2.5 Update the system clock

Cập nhật đồng hồ của hệ thống:

$ timedatectl set-ntp true

Kiểm tra thời gian (giờ này lấy theo giờ quốc tế nên sẽ có thể sẽ trễ hơn 7h so với giờ hiện tại ở Việt Nam mình)

$ timedatectl status

2.6 Partition the disks

Đến bước chia phần vùng, để Arch hay bất kỳ distro Linux nào khác có thể hoạt động được thì cần ít nhất 3 phân vùng: EFI, swap, root.
Khi nhận diện ổ cứng, đĩa cứng có thể được đặt tên là /dev/sda, /dev/nvme0n1 hoặc /dev/mmcblk0. Trên máy tính của mình là /dev/sda, nên mình sẽ soạn hướng dẫn theo cái này.
Để nhận diện các ổ cứng cùng các phân vùng có sẵn, dùng lệnh fdisk:

$ fdisk -l

Dùng fdisk /dev/sda nếu bạn muốn cài Arch vào ổ cứng sda. Trong fdisk nhấn n để tạo phân vùng mới, t để chọn type cho phân vùng, p để xem các phân vùng đang được chia hiện tại, w để tiến hành chia phân vùng và thoát fdisk.

Dùng fdisk tạo 3 phân vùng sau:

• EFI: Khoảng 100MB, type EFI. Do mình cài dual với Windows. Lúc này trên ổ cứng đã có sẵn phân vùng EFI rồi nên mình không cần phải tạo nữa.
• Swap: tùy chọn, mình đang để 4GB,nghe bảo nên để bằng RAM vật lý hay gấp đôi gì ý. Nếu bạn cần dùng chức năng Hibernate thì nên để nhiều nhiều
• Root: bao nhiêu tùy nhu cầu sử dụng.

Kết quả sau khi chia xong nó sẽ tựa tựa như thế này:

Device         Start       End   Sectors   Size Type
/dev/sda1       2048    206847    204800   100M EFI System
/dev/sda2     206848    239615     32768    16M Microsoft reserved
/dev/sda3     239616 293421055 293181440 139.8G Microsoft basic data
/dev/sda4  294469632 300761087   6291456     4G Linux swap
/dev/sda5  300761088 500118158 199357071  95.1G Linux filesystem

2.7 Format the partitions

Tiến hành định dạng cho 3 phân vùng đã tạo ở trên. Theo như kết quả chia phân vùng ở trên của mình thì phân vùng /dev/sda1 của mình là phân vùng efi_system_partition, /dev/sda4 là swap_partition, /dev/sda5 là /dev/root_partition. Các câu lệnh sau tương ứng cho từng phân vùng /dev/sda1 hay là /dev/sda4, sda5, các bạn nhớ sửa lại cho phù hợp với máy của mình.

$ mkfs.ext4 /dev/root_partition
$ mkswap /dev/swap_partition
$ swapon /dev/swap_partition

2.8 Mount the file systems

Mount phân vùng root vào /mnt để tiến hành cài đặt (Mỗi phân vùng trong linux muốn được sử dụng phải được mount vào đâu đó mới có thể truy cập được)

$ mount /dev/root_partition /mnt
$ mkdir /mnt/boot
$ mount /dev/efi_system_partition /mnt/boot

Bước 3: Cài đặt và cấu hình hệ thống

Install essential packages

Cài đặt các packages cần thiết:

$ pacstrap /mnt base linux linux-firmware

Bước này tuỳ vào điều kiện mạng của bạn mà nó sẽ chạy nhanh hay chậm, vì bước này là bước tải và cài đặt linux vào máy của bạn.

Configure the system

Tạo 1 file fstab

$ genfstab -U /mnt >> /mnt/etc/fstab

Đổi root qua hệ thống mới mà bạn vừa cài đặt xong, sau bước này trở đi mọi package bạn cài đặt sẽ là của HĐH mới

$ arch-chroot /mnt

Cài đặt múi giờ ở Việt Nam (GMT +7):

$ ln -sf /usr/share/zoneinfo/Asia/Jakarta /etc/localtime
$ hwclock --systohc

Localization

Mở file /etc/locale.gen và tìm dòng dưới đây, xóa dấu # ở đầu dòng này đi.

#en_US.UTF-8 UTF-8

Lưu lại, thoát ra, sau đó chạy lệnh này:

$ locale-gen

Để mở 1 file thì bạn có thể dùng nano hoặc vim.

Tạo 1 file tên là locale.conf trong thư mục /etc/. Nội dung của file đó là:

LANG=en_US.UTF-8

Network configure

Tạo file /etc/hostname, nội dung là tên hostname của bạn. Cái hostname này cũng chính là cái bạn hay thấy khi mở terminal ở trên ubuntu hay gì đó, kiểu kiểu như myname@myPC, myPC chính là cái hostname.

Tạo file /etc/hosts, nội dung là: (nhớ sửa myhostname thành cái hostname bạn lưu trong file /etc/hostname)

127.0.0.1	localhost
::1		localhost
127.0.1.1	myhostname.localdomain	myhostname

Cài đặt mật khẩu, thêm người dùng

Root là quyền quản trị cao nhất mà Linux cung cấp cho mình, có thể xóa file, thêm file trên các thư mục hệ thống. Đối với việc sử dụng bình thường thì mình cần 1 cái user. Đầu tiên đặt mật khẩu cho root bằng lệnh sau:

$ passwd

Thêm người dùng: (nhớ đổi yourUsername thành username mà bạn muốn).

$ useradd -m yourUsername
$ passwd yourUsername
$ EDITOR=vim visudo    // Nếu bạn dùng nano thì thay vim bằng nano
// Thêm dòng này dưới dòng root ALL=(ALL) ALL
yourUsername ALL=(ALL) ALL

Cài đặt bootloader

$ pacman -S grub efibootmgr os-prober
$ grub-install --target=x86_64-efi --efi-directory=/boot/ --bootloader-id=GRUB       
$ os-prober      
$ grub-mkconfig -o /boot/grub/grub.cfg

Khi chạy lệnh os-prober sẽ có dòng thông báo nhận diện được EFI của Windows.
Nếu sau khi chạy lệnh grub-mkconfig mà có cái thông báo này:

Warning: os-prober will not be executed to detect other bootable partitions.
Systems on them will not be added to the GRUB boot configuration.
Check GRUB_DISABLE_OS_PROBER documentation entry

thì giải quyết như sau: thêm dòng sau vào file /etc/default/grub:

GRUB_DISABLE_OS_PROBER=false

Lưu lại, thoát rồi chạy lại lệnh grub-mkconfig ở trên.

Bước 3: Cài thêm một vài packages cần thiết

Sudo:

$ pacman -S sudo nano vim

Cài đặt mạng:

$ sudo pacman -S networkmanager wpa_supplicant dhcpcd
$ systemctl enable NetworkManager
$ systemctl enable wpa_supplicant.service
$ systemctl enable dhcpcd.service

Xong! Giờ bạn có thể gõ lệnh exit rồi gõ reboot để khởi động lại, rút USB boot của bạn ra khỏi máy tính cho chắc ăn để tránh máy reboot lại chính cái USB. Nếu máy bạn không nhận diện được vùng boot của Grub thì bạn sẽ phải vào BIOS để thêm file boot thủ công. Sau đó mới boot vào Arch được.

Hiện tại HĐH của bạn mới chỉ có duy nhất 1 cái terminal. Để nó có giao diện hoành tráng như bao người thì phải cài thêm DE hoặc WM. Một vài DE phổ biến là xfce, KDE, Gnomes. Một vài WM là xmonad, dwm, v.v Để cài mấy cái này thì bạn cứ search google hoặc youtube là ra, người ta hướng dẫn khá là nhiều. Như ở cái hình đầu bài của mình là mình dùng Xmonad.

Sau khi reboot rồi, nếu gặp lỗi hay quên thực hiện bước nào thì chỉ việc cắm USB lại vào máy, boot vào USB, mount lại các phân vùng ở bước 2.8 ở trên, sau đó dùng lệnh:

$ arch-chroot /mnt

Lúc này thư mục làm việc đang là của cái HĐH của mình rồi. Các bạn cài đặt các package còn thiếu, chỉnh sửa các file lỗi là được. Không cần phải cài lại từ đầu.

Nói thêm một chút về kết nối wifi, tham khảo ở đây nếu bạn dùng iwd và ở đây nếu bạn cài networkmanager và wpa_supplicant như mình hướng dẫn.
Good luck!

Bổ sung: Nếu muốn xoá Arch, bạn dùng Disk Management của Windows xoá phân vùng swap và phân vùng root đi. Xoá cái GRUB theo hướng dẫn trong link này. Nhớ tìm hiểu kỹ cách làm trên Google để tránh làm hỏng luôn cái Windows.